Mart 2008


MEDENİ KANUN, HUKUK USULÜ MUHAKEMELERİ KANUNU VE FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNLARINDA ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER YAPILDI

I- Medeni kanundaki değişiklik: Vakıf yöneticilerinin görevden alınmaları zorlaşıyor

Anayasa Mahkemesi’nin 26 Ocak 2008 tarih ve 26768 numaralı Resmi Gazete’de yayınlanan kararıyla Medeni Kanun’un 112. maddesinin ikinci fıkrası değiştirilmiştir.

Vakıf yönetiminin değiştirilmesini düzenleyen bu maddenin ikinci fıkrasının eski halinde mahkemenin vakıf yöneticilerini görevden alma yetkisi şu şekilde düzenleniyordu:

“Mahkeme, denetim makamının başvurusu üzerine, tüzükte gösterilen sebeplerle duruşma yaparak yöneticileri görevden alabilir ve vakıf senedinde başka bir hüküm yoksa yenisini seçebilir.”

Bu fıkradaki “tüzükte gösterilen sebeplerle” ifadesinin Anayasa’ya aykırı olduğu iddiası ile açılan davada Anayasa Mahkemesi, vakıf ve dernek kurma hakkının temel haklardan olduğu ve ancak kanunla sınırlanabileceği gerekçesiyle bu ifadeyi iptal etmiştir.

II- HUMK ve FSEK’ndaki değişiklikler: Ceza hükümleri daha ayrıntılı düzenlendi

8 Şubat 2008 tarihli, 26781 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5728 sayılı “Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda Ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile aralarında Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun (HUMK) da bulunduğu pek çok kanunda değişiklik yapılmıştır.

1) HUMK’ndaki değişiklikler

HUMK’nın 150. maddesine yeni bir fıkra eklenerek, mahkemenin düzenini bozan fiillerin suç oluşturması halinde durumun bir tutanakla Cumhuriyet Başsavcılığına bildirileceği hükmü getirilmiştir. Bununla beraber, duruşmaya gelmeyen veya tanıklıktan çekinen tanıklar için öngörülen cezalar ile senedi inkar edenler için öngörülen ceza kaldırılmıştır. Kötü niyetle dava açmayla ilgili ceza hükmünün korunduğu dikkat çekmektedir.

2) FSEK’ndaki değişiklikler

5728 sayılı Kanun ile FSEK de fikri ve sanatsal hakların ihlali sonucu uygulanacak ceza hükümleri yeniden düzenlenmiştir. Eser sahipleri haklarının ihlalinin düzenlendiği, 71, 72 ve 73. maddeler ile 80. maddedeki bağlantılı haklara ilişkin ceza hükümleri tek bir maddede düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile ceza maddeleri açısından eser sahibi hakları ile bağlantılı haklar ilk kez eşit önemde kabul edilmiştir. Bu düzenleme ile 2 yıl olarak uygulanan hapis cezasının alt sınırı mali haklar için bir yıla, manevi haklar için genellikle altı ay olarak belirlenmiştir. Bu belirleme ile ne yazık ki suç işleyenlerin durumu iyileştirilmiştir. Başka bir kötü haber ise bu hapis cezası yerine yargıçların sadece küçük bir para cezası dahi verebilmelerine ilişkin ek düzenlemedir.

Ayrıca, bu düzenleme yapılırken iki adet eylem suç olmaktan çıkarılmıştır. Bunlar izinsiz olarak bir eseri ilk kez umuma arzetmek ve hak sahibi olmadığı bir mali hak üzerinde tasarruf etmektir. Netice olarak çeşitli tarihlerde yapılan değişiklikler sonucu bütünlüğü bozulan FSEK, hatalı olarak yapılan yeni değişiklikle yeni problemlerin çıkmasına neden olacaktır.