|
Medya ve İletişim Hukuku
Basın özgürlüğü: Basın özgürlüğünü kısıtlayıcı önlemler alma zorunluluğu doğmuştur. Basın konseyi bir meslek dayanışması olayıdır. Basın organları, gazeteler ve gazeteciler hakkındaki şikâyetler Basın konseyi yüksek kurulunca incelenmektedir. Kabul edilen ve 16 madde halinde sıralanan basın meslek ilkeleri arasında “kişileri kuruluşları eleştiri sınırlarının ötesinde küçük düşüren aşağılayan veya iftira niteliği taşıyan ifadelere yer verilemeyeceği, kamu çıkarlarının gerektirdiği durumlar dışında kişilerin özel yaşamlarının yayın konusu olamayacağı, haberlerin doğruluğuna emin olunmadan yayınlanamayacağı, suçlu olduğu yargı kararıyla belirlenmeyen kişilerin suçlu olarak ilan edilemeyeceği, mesleğin saygınlığına gölge düşürebilecek yöntemlerle haber araştırmaktan sakınılacağı, şiddeti ve zorbalığı özendiren yayın yapılamayacağı” gibi düzenlemeler yer almaktadır.
Kişilerin medya ve iletişim hukukuna dayanan haklarının ihlal edilmesi durumunda basın konseyine şikâyet hakları veya radyo ve televizyon üst kuruluna şikâyet ve ihbar hakları vardır.
Cevap ve düzeltme hakkı: Gazetelere haber ajansları neşriyatına ve belli aralıklarla yayınlanan diğer tüm basılmış eserlere bu Kanun’da mevkude denir. Her mevkudenin yazı işlerini fiilen idare eden sorumlu müdürü bulunur. Her basılmış eserde o eserin yeri, yılı, matbaacının ve naşirin adları ve işyerleri gösterilmelidir. Cevap ve düzeltme hakkı yönünden ilk bakılması gereken yer mevkutenin künyesidir. Anayasa md.32 düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişinin haysiyet ve şereflerine dokunulması veya kendileri ile ilgili gerçeğe aykırı yayın yapmaları halinde tanınır ve kanunla düzenlenir. Düzeltme ve cevap yayınlanmazsa, yayınlanmasının gerekip gerekmediğine hâkim tarafından ilgililerin müracaat tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde karar verilir. Bir kişinin haysiyet ve şerefine dokunan veya kendisi ile ilgili gerçeğe aykırı hareketler, sözler ve düşünceler ve sözler izafesi sureti ile açık veya kapalı şekilde bir mevkudede yapılan yayımlardan dolayı ilgili veya yetkili temsilcisi yayının yapıldığı tarihten itibaren 2 ay içinde imzasını taşıyan cevap veya düzeltme yazısını mevkudenin sorumlu müdürüne vermelidir. Sorumlu müdür bu cevap ve düzeltme yazısını aldıktan itibaren 3 gün içinde inceler ve yayınlanmasına karar vermesi halinde inceleme süresinin bitiminden sonra çıkacak ilk nüshada metne hiçbir ekleme ve işaret katmaksızın ve ya herhangi bir mütalaa beyan etmeden aynen veya tamamen yayınlamaya mecburdur.
İlgilinin talebi ve hâkimin kararı üzerine yayınlanan cevap veya düzeltmede şekil ve şartlara uyulmaması halinde ilgili cevap veya düzeltmenin yayınlandığı tarihten itibaren 20 gün içinde evrakı ile birlikte bulunduğu yer sulh ceza hâkimine başvurup cevap ve düzeltmenin bu maddedeki şekil şartla uygun olarak yeniden yayımlanmasına karar verilmesini talep eder.
Hakaret ve sövme cürümlerini teşkil eden yayınlardan dolayı cumhuriyet savcılığına şikâyet hakkı:
Hakaret suçunun 4 unsuru vardır. 1-Failin mağdura belirli ve özel bir fiil isnat etmesi 2-Mağdura isnat edilen bu fiilin mağduru tahkir edici nitelikte olması 3-İsnat edilen fiilin mağdura izafe edilmesi 4-Failin veya dağınık ikiden ziyade kimse ile ihtilat etmiş olması.
Sövme suçunun unsurları da şunlardır: 1-Mağdura belirli bir fiilin değil, kötü bir vasfın isnat edilmesi 2-Bu vasıf ya da değer yargısının tahkir edici nitelikte bulunması 3-Belirli bir kişiye izafe olunması 4-İhtilatın bulunması
Sürekli yayın yapan mevkudelerde yapılan yayınların içeriği itibari ile sorumluluk, öncelikle hakaret ve sövme suçu sebebi ile şikâyet edilen haberi yazan, yazıyı kaleme alan, resmi ve karikatürü bizzat çizen kişiye aittir. Bu kişi ile birlikte mevkutenin sorumlu müdürü de sorumlu tutulmaktadır. Muayyen zaman aralıkları ile çıkarılmayan, bir defa neşredilen, belki ikinci baskısı dahi gerçekleştirilmeyen kitap ve benzeri basılı eserlerde işlenen suçlardan sorumluluk önce kitabı yazan kişiye ait olmakla birlikte, neşirini sağlayan, alt yapı şartlarını hazırlayan, yayınlatana aittir. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu’nun yayınları yoluyla işlenen suçlarda veya haksız fiillerde; yayın tespit yoluyla yapılmışsa metni yazan veya sesi tespit eden, bu metni veya tespiti fiilen kontrol eden ve yayını yöneten ve kontrol eden kişiler sorumludur.
Tecavüz tehlikesinin önlenmesi ve maddi manevi tazminat davası açma hakkı: Yayın yolu ile özel hayatının gizliliği ihlal tehlikesi ile karşı karşıya kalan veya yine yayın yoluyla şeref ve haysiyeti zarara uğratabilecek durumda olan kişiler yönünden bu tecavüzlerin vukuundan önce engellenmesi önem taşımaktadır. Maddi manevi tazminat davaları mevkutelerde sahipleri ve mevkute niteliği olmayan basılı eserlerde naşirler aleyhine açılabilir.
|
